Stelling: Grotere vitamine D3 -behoefte
Dat de mens geen pels heeft, kan te maken hebben met een grote behoefte aan vitamine D3, hetgeen aangemaakt wordt door onze blote huid onder invloed van UV-B stralen. Als men in de zomer een half uurtje zonnebaadt, maakt de huid 20.000 IE/IU (= 500 mcg) vitamine D3 aan.
Dat is het equivalent van wat in 5,5 kilo zalm zit, of 6 kilo makreel, of 500 eieren, of 250 glazen volle melk, of 41 kilo boter of 6 kilo margarine... Het lichaam is zeer efficiënt, en maakt nooit zomaar teveel aan. Blijkbaar hebben we dergelijke hoeveelheden nodig.

Onder invloed van UV-A stralen breekt de huid eventueel teveel aangemaakt D3 weer af. Zo blijft in een zonnig land het evenwicht bewaart. Als men dan genoeg huidpigmenten heeft zoals onze voorouders, wordt de huid op haar beurt beschermd tegen beschadiging door UV-stralen zonder dat er haartjes nodig zijn.

Toen de mens 40.000 jaar geleden bij zijn migraties in het noorden terechtkwam, moest vervolgens wel het pigment in de huid verminderen, anders zou niet genoeg UV-B toegelaten worden om voldoende vitamine D aan te kunnen maken.
Donker haar en bruine huidskleur houden UV-B tegen. Hoe noordelijker de mens migreerde, hoe minder UV-B in de lucht zat. Dit komt omdat boven de 37° de zonnestralen meestal te schuin daarvoor staan, behalve in de zomer op het midden van de dag, mits er geen bewolking is.
Vuistregel: als u staat, en uw schaduw is langer dan uzelf, heeft het geen zin in de zon te gaan zitten (behalve dat het lekker warm aanvoelt uiteraard).

De behoefte van de mens aan vitamine D viel niet tegenop te eten. Ook de oermens had niet zomaar genoemde 5,5 kilo zalm voorhanden per dag. Een vitamine D gebrek levert slechte overlevingskansen: zwak gebit, broze botten, spierzwakte, lage weerstand, depressie.
Dus men moest snel bleker en blonder worden om nog voldoende vitamine aan te kunnen maken.

In de mediterranee moest er echter weer wat meer en donkerder haar aangemaakt worden op de huid, om schaduw te bieden tegen een overschot aan UV-A. Want daar kon de huid niet heel donker weer worden/ blijven, omdat er winters bestaan. Midden op de dag moet men dan nog de kans krijgen het weinige UV-B op te nemen.

Maar waarom zou vitamine D zo cruciaal zijn voor juist de mens en niet voor iedere diersoort die het niet helemaal uit zijn voeding kan halen? Waarom zijn dus niet alle omnivoren glad geworden, of waarom hebben niet alle noordelijker dieren een blonde pels ontwikkeld?

Wat bijzonder is aan de mens uiteraard zijn de hersenen. Daar moeten we denk ik het antwoord zoeken voor dit raadsel. Het is een feit dat bijna iedere menselijke cel receptoren heeft voor vitamine D, ook de hersenen. Dokter John Jacob Cannell schrijft dat D eigenlijk functioneert in het lichaam als een hormoon, en zeer belangrijk is voor de hersenen:

... Vitamin D is widely involved in brain function with nuclear receptors for vitamin D localized in neurons and glial cells. Genes encoding the enzymes involved in the metabolism of vitamin D are expressed in brain cells. The reported biological effects of vitamin D in the nervous system include the biosynthesis of neurotrophic factors, inhibition of the synthesis of inducible nitric oxide synthase and increased glutathione levels, suggesting a role for the hormone in brain detoxification pathways...Evidence exists that major depression is associated with low vitamin D levels and that depression has increased in the last century as vitamin D levels have surely fallen. Evidence exists that depression is associated with heart disease, hypertension, diabetes, rheumatoid arthritis, cancer and low bone mineral density, all illnesses thought to be caused, in part, by vitamin D deficiency. Finally, vitamin D has profound effects on the brain including the neurotransmitters involved in major depression. Further research needed.

De slogan van KORPOS, namelijk Be 'glad' heeft de dubbele betekenis dus niet voor niets :-)

Ik daag een bioloog/medicus uit met deze hypothese en onderzoeksvraag aan de slag te gaan, want het kan veel betekenen voor ons aller gezondheid als we hier meer over leren. De blootstelling aan UV-B voor zowel gekleurde als witte mensen is de laatste honderd jaar enorm verminderd doordat:

- we niet meer buiten op land werken, maar meestal achter glas (helaas komt alleen UV-A komt door glas heen)
- luchtvervuiling UV-B tegenhoudt
- ons wordt verteld midden op de dag uit de zon te blijven, of altijd een SPF te smeren (Sun Protection Factor)
- zonnebanken heel weinig UV-B afgeven, maar vooral UV-A stralen, die de weinige vitamine D die we hebben opgebouwd ook nog eens afbreken
- sommige culturen hebben kledingvoorschriften die in een koud kikkerlandje zeker te weinig UV-B blootstelling opleveren. In een zonovergoten land zou het nog nèt via handen en gezicht goed kunnen gaan
- de meeste mensen hun buikvet niet opgebruiken in de winter. Daar slaat het lichaam de voorraad vitamine D op die het in de zomer heeft aangelegd.


Mensen boven de 50, mensen met een donkere huidskleur, mensen met een vet-arme huid, en mensen die cholesterolverlagers slikken of anti-epilepsiemedicatie hebben veel langere blootstelling aan UV-B nodig om voldoende D3 aan te maken. Donkere huid zelfs minimaal 50 minuten tot 2,5 uur per dag, dat is 5 tot 10 keer zo lang als witte huid. Maar velen vermijden meestal de zon om vanwege culturele voorkeuren een lichtere huid te houden.

© Donna van der Loo, mei 2009